Het schip in: zeemansliederen en orgelmuziek

Het schip in: zeemansliederen en orgelmuziek

Bijzondere combinatie van orgelmuziek en zeemansliederen rond het orgel van de Nicolaïkerk in Appingedam, als onderdeel van het Internationaal Folk & Seasongsfestival ‘Bie Daip’.

Over tegenstellingen gesproken: shantymuziek, dat is ruige zee, vrouwen en jenever. Orgelmuziek, dat is strak in de kerkbanken en pepermuntjes… Hoe kunnen deze twee uitersten elkaar ooit ontmoeten?! Nou, dat kan heel goed. En het gaat gebeuren, in het kader van de Orgelzomer en Het mooiste van 2 werelden, en ook in het kader van Bie Daip, het jaarlijkse Folk & Seasongsfestival in Appingedam.

De middag van 24 augustus begint met een feestelijke boottocht over het water in Appingedam. De passagiers worden vermaakt met muziek en verhalen en komen zo alles te weten over de geschiedenis van de muziek en het orgel in de Nicolaïkerk. Na drie kwartier meren we weer af bij de aanlegplaats en gaat het publiek van het ene schip het andere schip in…

In een grote, muzikale optocht begeven de musici zich al spelend naar de kerk. In het ‘schip’ van kerk gaat de voorstelling gewoon door, en dan horen we eindelijk het grote De Mare-Hinsz-orgel, bespeeld door Vincent Hensen. Het publiek krijgt ten slotte ook de gelegenheid om dit monumentale instrument te bekijken.

Shantykoor Armstrong’s Patent
De uitdrukking ‘Armstrong’s Patent’ (uitspraak: pétent) werd gebruikt in de tijd van de grote zeilschepen, zoals de clipper, rond het einde van de 19e eeuw. Het gaf aan dat een schip niet was uitgerust met mechanische hulpmiddelen, en dat al het werk daarom alleen door de spieren van het team moest worden gedaan. Zelf vertalen de zes leden van het koor het met het ‘klootjesvolk in het vooronder’…
Armstrong’s Patent is dus een zesmansgroep, die een mix van Folk & Seasongs uitvoert. Met hun professionele maar luchtige presentatie vermaken de zes entertainers hun publiek in heel Europa. Sinds de oprichting in 1992 in Appingedam is Armstrong’s Patent altijd bezig het repertoire verder te ontwikkelen en verfijnen, waardoor het een van de belangrijkste maritieme groepen in Nederland is. De groep treedt regelmatig op, op maritieme festivals en evenementen in Nederland, Duitsland, België, Finland, Noorwegen, Polen, Frankrijk en Amerika. In de loop der jaren heeft het patent van Armstrong gelijke tred gehouden met de steeds veranderende verwachtingen van het moderne publiek, reflecterend op hun aanhoudende populariteit. Armstrong’s Patent is mede-organisator van het Internationaal Folk & Seasongsfestival ‘Bie Daip’

Vincent Hensen
Vincent Hensen (1986) studeerde orgel aan het Prins Claus Conservatorium in Groningen bij Theo Jellema en Erwin Wiersinga, maar begon zijn muzikale carrière al op jonge leeftijd als organist van de huidige protestantse gemeente in Oude Pekela, waar hij de beschikking had over een groot Van Oeckelen-orgel uit 1865. In 2004 begeleidde hij zijn eerste vaste koor. Vanaf 2006 dirigeert hij verschillende koren, waaronder sinds 2013 het Toonkunstkoor Delfzijl. In Appingedam is Vincent in 2012 benoemd tot cantor-organist van de Nicolaïkerk, waar hij de cantorij leidt en het mooie Hinsz-orgel uit 1744 bespeelt. Per september 2016 is Vincent ook stadsbeiaardier van Winschoten.

Nicolaïkerk en het De Mare-Hinsz-orgel
Hinsz creëerde in 1744 met zijn medewerkers Klambeek en zijn stiefzoon Frans Casper Schnitger een nieuw orgel, dat beter aan de eisen van de muziek in een kleinsteedse cultuur kon voldoen. Veel van het pijpwerk van het vorige orgel (waarvan de dispositie ons niet bekend is) nam hij over, enerzijds uit kostenbesparing op het dure metaal, anderzijds uit de waardering, die zowel de orgelmakers Schnitger als Hinsz hadden voor het werk van hun voorgangers. De dispositie van het Damster orgel bevatte zodoende een aantal on-Hinsz-achtige elementen: een Siflet, Dulciaan, Cimbel en een pedaaltong­werk Cornet op het Manuaal (hoofdwerk) en een Quintadena 4 vt en een Regaal op het Rugpositief. Gezien de grootte van de kerk is het een bescheiden orgel; niet in klankschoon­heid maar in omvang. De beide goed bezette handklavieren hadden best door een vrij pedaal van zo’n 8 à 10 stemmen kunnen worden vergezeld en ondersteund. Geldgebrek zal wel mede oorzaak zijn geweest van het achterwege laten daarvan.